“Soms moet je je eigen normen parkeren”

Een zo zelfstandig mogelijk leven voor bewoners, midden in de samenleving. Dat is waarvoor alle Triade Vitree-medewerkers in de Emmeloordse Parkflat zich inzetten. Een van hen is gedragsdeskundige Margreet: “Of het nu gaat om werken op een reguliere werkplek of in de dagbesteding, om hobby’s, om autorijden of zelf geld pinnen, we kijken bij elke bewoner wat diegene aankan.” Samen met de begeleiders zoekt ze de balans tussen beschermen en loslaten.

Met haar opleiding tot orthopedagoog wilde Margreet ooit al aan de slag als gedragsdeskundige. Door een personeelsoverschot binnen haar vakgebied lukte dat toen niet. Daarom koos ze voor de functie van verpleegkundige in de thuiszorg. Na haar verhuizing naar Emmeloord – in 2021 – meldde ze zich bij Triade Vitree voor een verpleegkundefunctie. “Toen kreeg ik de vraag of ik niet als gedragsdeskundige wilde werken. Ze zeiden: je hebt al veel ervaring met mensen en je kunt veel leren.”

De overstap naar het vak van gedragsdeskundige was aanvankelijk best intensief. “Ik werd een beetje in het diepe gegooid, maar dat was ook wel goed. Gelukkig kon ik de theorie uit mijn opleiding goed combineren met mijn mensenkennis uit het verpleegkundige vak. Ook had ik zes maanden lang een buddy aan mijn zij om mee te sparren.”

Vertaalslag naar begeleiders

Inmiddels is Margreet gedragsdeskundige voor drie Triade Vitree-locaties. In die rol schetst ze een beeld van cliënten voor de begeleiders. Daarbij maakt ze onder meer gebruik van tests en vragenlijsten. “Een IQ-getal zegt op zich niet zoveel. Ik maak de vertaalslag naar het team. Wie is de cliënt? Wat kan iemand aan? Wat kunnen ze verwachten? En hoe sluit je daar het beste bij aan?” Ook ondersteunt ze de begeleiders bij vragen of complexe situaties.

Een van de locaties waar Margreet nauw samenwerkt met de begeleiding, is de Parkflat in de Emmeloordse Sterrenbuurt. “Hier wonen bewoners met een licht verstandelijke beperking. Zij hebben hun eigen appartement op de verdieping met genoeg ruimte voor hobby’s, om vrienden en familie uit te nodigen en om zichzelf terug te trekken. Het is hun eigen woning, waar ze zelf beslissingen nemen. En als ze hulp nodig hebben of een praatje willen maken, kunnen zij bij de inloop op de begane grond terecht.”

Grenzen aanvoelen

Kenmerkend voor de bewoners op de Parkflat is volgens Margreet dat ze sociaal vaardig zijn, maar zich vaak emotioneel jonger gedragen. “Het zijn impulsieve mensen zonder filter. Ze kunnen goed met je praten, maar hebben vaak moeite om in te schatten wat hun gedrag met een ander doet. Regelmatig liggen ze met anderen in de clinch, omdat hun gedrag niet altijd goed valt. Ze hebben dan ook intensieve begeleiding nodig om grenzen aan te voelen en om te leren omgaan met dit soort situaties.”

Begeleiding is ook belangrijk als het gaat om overzicht in het dagelijks leven. “Voor bewoners is zicht op de financiën bijvoorbeeld heel lastig. En neem bijvoorbeeld het huishouden doen: een stofzuiger bedienen lukt wel, maar hoe houd je alles draaiende en zorg je ervoor dat je ook morgen eten hebt?”

Normaliseren

Naast huishouden en financiën spelen er ook thema’s als sociale media, relaties en intimiteit.
“Ik kan me goed voorstellen dat het voor begeleiders of familie even schakelen is als er opeens verliefdheid in het spel is. Natuurlijk willen cliënten dan graag samenzijn met de ander. Wat mij betreft hoort zo’n menselijke behoefte bij het leven. We bepalen al best veel voor bewoners. Mogen zij dan de ruimte hebben om zelf te ontdekken en soms onderuit te gaan? Want dat is ook het leven.”

Samen met de begeleiders en familie zoekt Margreet naar manieren om met zo’n situatie om te gaan. “Soms moet je je eigen normen parkeren. Mijn idee: eerst vertragen en onderzoeken, en ermee omgaan zoals je dat normaal ook zou doen. Nodig die geliefde maar eerst eens uit voor een kop koffie en neem de tijd om kennis te maken. Dat zou ik thuis ook doen als mijn kind verliefd zou zijn. Wees nieuwsgierig en vraag door. Daarna kun je alsnog in de zorgstand schieten.”

Midden in de wijk

Vanuit het gedachtegoed van een zo gewoon mogelijk leven is er binnen Triade Vitree veel aandacht voor aansluiting bij de samenleving. Zo ook in de Parkflat. “We zitten hier midden in de wijk en daar maken we graag deel van uit. Dat biedt kansen, maar ook uitdagingen.”

“We hebben bijvoorbeeld een barbecue met de buurt georganiseerd om bewoners en buurt dichter bij elkaar te brengen. Het was een mooi moment om elkaar beter te leren kennen. Tegelijkertijd moeten we ook scherp zijn op de spannende dingen die in zo’n wijk gebeuren. Denk bijvoorbeeld aan de handel in drugs. Vanuit hun kwetsbaarheid zijn onze bewoners daar toch gevoeliger voor. We willen niet dat zij daarvoor geronseld worden.”

Openheid

Margreet merkt soms dat naasten graag met haar als gedragsdeskundige willen overleggen over hun dierbare. Toch benadrukt ze dat het de begeleiders zijn die de hoofdrol in de zorg voor cliënten spelen. “Zij zijn 24 uur per dag aanwezig en zijn de belangrijke ander voor onze cliënten.” Margreet zorgt er graag voor dat zij goede tools hebben om cliënten goed te begeleiden. Belangrijk element daarbij is openheid. “Hoewel het team sinds 2021 bijna helemaal vernieuwd is, kunnen we goed open gesprekken voeren. Daardoor komen ook onderwerpen aan bod waar je normaal gesproken niet zo snel over praat. Neem intimiteit. Dat onderwerp komt vaak pas ná een incident op tafel. Ik wil juist óók praten over gewenste intimiteit. Dat gaat met horten en stoten, omdat we niet gewend zijn om daarover te praten.”

Puurheid

Inmiddels vervult Margreet haar gedragsdeskundige rol alweer vijf jaar. Voorlopig is ze nog niet van plan om daarmee te stoppen: “Elke dag is er weer een nieuwe uitdaging. Dan denk je alles doorgesproken te hebben met de begeleiders, en dan gebeurt er weer wat. Soms sta ook ik met de handen in het haar – hoe gaan we hier nu weer mee om? – maar soms lach ik me ook dood. Die puurheid van de bewoners vind ik erg gaaf.”

Haar belangrijkste les door de jaren heen? “Mijn allereerste stagebegeleider zei ooit: ‘Connect before correct’. Ga eerst voor de relatie, dan pas kun je mensen goed begeleiden en corrigeren. Zo’n band opbouwen kost soms jaren, zeker bij hechtingsproblemen, maar dáár begint het volgens mij mee. Want door vertrouwen te winnen, durven cliënten open te zijn. Bijvoorbeeld over de contacten die ze hebben. Zo kunnen we ieder van hen nog persoonlijker begeleiden.”